[Văn mẫu tuyển chọn] Phân tích khổ thơ đầu của bài Viếng lăng Bác của Viễn Phương

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài:

_Giới thiệu tác giả Viễn Phương và khổ 1 bài thơ Viếng lăng Bác.

2. Thân bài:

_Câu 1: +như một thông báo: chúng con từ miền Nam ra miền Bắc vào lăng viếng Bác.

+cuộc hành trình của những người chiến sĩ.

+ coi Bác là cha và xưng con với Bác. Cách dùng đại từ xưng hô rất gần gũi.

+ Từ “thăm” thay cho từ “viếng”.

_Câu 2:

+hình ảnh “hàng tre trong sương”.

+ “trong sương”: sự hồi hộp của nhà thơ, đến từ rất sớm.

+nơi Bác ở thật giản dị.

_Câu 3,4.

_tình cảm với hình ảnh hàng tre xanh.

+ sự liên tưởng tới chiến công đất nước.

+trân trọng với hàng cây vượt qua bao giông tố.

+khẳng định sự kiên cường, ý chí nghị lực của hàng cây xanh và cũng là của nhân dân Việt Nam.

+tre xanh là ẩn dụ cho tinh thần, ý chí của con người Việt Nam.

_Nghệ thuật: ẩn dụ, từ cảm thán, hình ảnh, lời thơ dung dị.

3. Kết bài:

Khẳng định tình cảm và sự trân trọng tình cảm của nhà thơ với Bác.

Phân tích khổ thơ đầu của bài Viếng lăng Bác của Viễn Phương

Bài làm tham khảo

Viễn Phương là nhà thơ Nam Bộ trưởng thành trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ và hoạt động chủ yếu ở chiến trường Nam Bộ. Thơ ông chủ yếu viết về cuộc sống, con người Nam Bộ và cả về chủ tịch Hồ Chí Minh. Ông đã viết bài thơ “Viếng lăng Bác” vào năm 1976, sau khi đất nước độc lập và nhà thơ có dịp tới lăng viếng Bác. Trong đó khổ một của bài thơ đã cho thấy cảm xúc của tác giả trước không gian ở ngoài lăng Bác:

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác

Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát

Ôi hàng tre xanh xanh Việt Nam

Bão táp mưa xa vẫn thẳng hàng.

Mở đầu bài thơ là tình cảm chân thành, giản dị của đồng bào miền Nam đối với Bác Hồ được nhà thơ thể hiện ở nỗi nghẹn ngào xúc động khi vừa đặt chân đến lăng Bác:

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác.

Câu thơ mở đầu thật giản dị, chỉ ngắn gọn như một thông báo: chúng con từ miền Nam ra miền Bắc vào lăng viếng Bác. Nhưng lại gợi ra tâm trạng xúc động nghẹn ngào của một người từ chiến trường miền Nam- một mảnh đất đã mấy chục năm trời chiến đấu gian khổ với một ước mong là sớm đến ngày  chiến thắng, nước nhà thống nhất để sớm được gặp Bác. Từ mảnh đất nơi Bác ra đi, nay Bác chưa về, mảnh đất luôn làm trái tim Bác thương nhớ, mong chờ một ngày được vào thăm:

Xem thêm:  Phân tích bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương.

Bác nhớ miền Nam nỗi nhớ nhà

Miền Nam mong Bác nỗi mong cha.

Niềm mong mỏi bao nhiêu năm mới được ra viếng Bác. Từ chiến trường miền Nam nhà thơ Viễn Phương mang bao tình cảm thắm thiết của đồng bào ra thăm viếng Bác. Đây là cuộc hành trình của những người chiến sĩ.

Nhà thơ cũng như nhân dân, coi Bác là cha và xưng con với Bác. Cách dùng đại từ xưng hô rất gần gũi thân thiết, ấm áp diễn tả tình cảm thành kính, vừa gần gũi thân quen trong gia đình. Đó là tình cảm sâu sắc, giản dị của một người con với cha, là tình cảm xuất phát từ sâu thẳm tâm hồn cảu người con miền Nam. Bác không chỉ là lãnh tụ mà còn là người cha nhân hậu hiền từ. Trong trái tim của mỗi người con miền Nam hôm nay đều có hai tình cảm đan xen hòa quyện. Đó là tình cảm quần chúng với lãnh tụ và tình cảm cha con ruột thịt- đây là nét đẹp nhất trong tình cảm của nhân dân miền Nam dành cho Bác và cũng là cách xưng hô từng thấy của nhiều nhà thơ như Xuân Diệu, Tố Hữu:

Hôm nay con lại về thăm Bác.

“Bác ơi”- Tố Hữu.

Nhưng “con ở miền Nam” của Viễn Phương lại mang sắc thái tình cảm riêng biệt, xúc động và thành kính bởi đó là nơi Bác hằng mong nhớ, miền Nam trong trái tim Bác. Và cũng bởi lẽ từ “con”, “Bác” là cách xưng hô của người miền Nam đậm phong cách miền Nam: thân mật, gần gũi và cảm động.

Không những vậy, khi diễn tả tình cảm của nhân dân miền Nam, tác giả còn dùng cách nói giảm, nói tránh. Từ “thăm” thay cho từ “viếng”. “Thăm” là gặp gỡ và trò chuyện với người đã sống, còn “viếng” là đến chia buồn, là sự kính cẩn nghiêng mình trước người đã khuất. Tác giả chọn từ “thăm” như  đứa con về thăm cha, thăm nơi Bác nghỉ, thăm chỗ Bác nằm. Nỗi đau như nén lại, cố giấu. Như vậy, trong suy nghĩ của người con miền Nam hôm nay Bác không hề mất đi. Bác còn sống mãi trong tâm tưởng mỗi người và chuyến thăm hôm nay là trở về ngôi nhà thăm cha sau bao năm xa cách. Câu thơ tự sự mà chan chứa chất trữ tình, biểu hiện niềm xúc động vui mừng của nhà thơ, của người con miền Nam với Bác. Hình ảnh đầu tiên gây ấn tượng với độc giả là hình ảnh hàng tre trong sương sớm hai bên lăng:

Xem thêm:  Dàn ý bài: Phân tích bài thơ Tiếng hát con tàu của Chế Lan Viên

Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát

 Đây là hình ảnh thực cảnh quan bên lăng Bác. Dường như nóng lòng hồi hộp, nhà thơ đã đến từ rất sớm “trong sương” và tới đây, nhà thơ lại bắt gặp hình ảnh rất đỗi quen thuộc của quê hương Việt Nam- cây tre trải dài bát ngát một màu xanh trước lăng Bác. Trong lòng Viễn Phương, tre như dài rộng mênh mông nghi ngút màu xanh chạy dài quanh lăng. Cảm nhận được nơi Bác ở thật giản dị, gần gũi như sống giữa làng quê có tre xanh bao bọc. Nhà thơ ngắn hàng tre mà bồi hồi cảm xúc và liên tưởng thốt lên:

 Ôi hàng tre xanh  xanh Việt Nam

Nhìn sương sớm phủ lên hàng tre, nhà thơ liên tưởng tới hàng tre phải chịu cảnh bão táp mưa sa nên bày tỏ niềm xúc động và nỗi thương xót nhưng rất tự hào vì the vẫn đứng thẳng. Phải chăng hình ảnh hàng tre xanh còn có ý nghĩa biểu tượng tượng trưng. Hàng tre, hình ảnh quen thuộc của làng quê đất nước Việt Nam bao đời nay là biểu tượng của tâm hồn cao, sức sống bền bỉ, kiên cường của dân tộc:

 Thân gầy guộc lá mong manh

Mà sao lên lũy lên thành tre ơi

Từ thời bình minh lịch sử nước ta, Thánh Gióng đã nhổ tre đằng ngà để đuổi giặc Ân. Trong kháng chiến chống Thực dân đế quốc, nhân dân miền Nam đã làm gậy tầm vông một loại cây cùng họ tre làm nên Đồng khởi, chiến thắng vang dội cả địa cầu. Bởi vậy, hình ảnh cây tre là biểu tượng cho tinh thần bất khuất, chí khí anh hùng của dân tộc ta. “Ôi” là từ cảm thán, biểu thị niềm xúc động, tự hào trước hình ảnh hàng tre. Hàng tre là một ẩn dụ tượng cùng với thành ngữ bão táp mưa sa chỉ nhữnh khó khăn gian khổ, những vinh quang và cay đắng mà nhân dân đã vượt qua trong thời kỳ dựng nước và giữ nước. “Đứng thẳng hàng” là tinh thần đoàn kết đấu tranh, chiến đấu anh hùng như tre mọc thẳng,  không bao giờ không phục. Tất cả vì độc lập, tự do của tổ quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ. Tre anh hùng của một dân tộc anh hùng. Như tre mặt thẳng không chịu khuất phục, như con người Việt Nam không chịu, thủy chung can đảm, mang đức tính của người hiền, tượng trưng cao quý của dân tộc Việt Nam:

Xem thêm:  [Văn mẫu tuyển chọn] Phân tích bài thơ Đồng chí của Chính Hữu

 Tre xanh xanh tự bao giờ

Chuyện ngày xưa đã có bờ tre xanh

 Từ hình ảnh cây tre mà nghĩ tới đất nước, con người Việt Nam, tới chủ tịch Hồ Chí Minh là suy nghĩ rất tự nhiên, lo-gic. Cây tre- Việt Nam- Hồ Chí Minh đã trở thành hình ảnh quen thuộc với nhân dân thế giới.

Trong toàn đoạn thơ, tác giả đã rất thành công với việc sử dụng những hình ảnh liên tưởng, ẩn dụ. Ngôn ngữ thơ được Viễn Phương sử dụng cũng rất giản dị, mộc mạc. Tất cả đã trở thành công cụ hữu ích để nhà thơ bộc lộ tình cảm, cảm xúc với người lãnh tụ vĩ đại của dân tộc. Tình cảm của tác giả cũng là tình cảm của mỗi người con Việt Nam với Bác. Nhà thơ không biểu hiện tình cảm ấy một cách phô trương. Ông yêu từ hàng cây xanh, từ những giọt sương nhỏ bé. Tình cảm ấy trân thành và đáng ngợi ca.

Không phải những lời thơ cao thâm huyền bí. Chính những tình cảm mộc mạc chân thành ấy mới khiến cho lời thơ trong khổ thơ đầu tiên khắc sâu trong lòng bạn đọc. Cảm xúc, cảnh vật của tác giả với khung cảnh ngoài lăng cũng trở thành tiền đề để nhà thơ bộc lộ cảm xúc với những sự vật, con người trong những khổ thơ sau.

Nguyễn Thị Thu Trang