[Văn mẫu tuyển chọn] Phân tích truyện ngắn Mùa lá rụng trong vườn của Ma Văn Kháng

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài

– Giới thiệu tác giả, tác phẩm

– Nêu vấn đề cần nghị luận:

– Khái quát chung

2. Thân bài:

* Khái quát:

– Ma Văn Kháng quan niệm “Văn chương là niềm vui lớn của cuộc đời tôi”.

– “Mùa lá rụng trong vườn” là một cuốn tiểu thuyết đặc sắc của ông, xuất bản năm 1985 đã phản ánh chân thực hiện thực xã hội lúc bấy giờ.

– Đoạn trích kể về chiều 30 Tết, nhân vật xuất hiện đó chính là chị Hoài – vợ anh Tường liệt sĩ hay cũng chính là con cụ Bằng đi thêm bước nữa. Dù xa quê, có cuộc sống gia đình riêng nhưng chị chưa bao giờ nguôi ngoai nỗi nhớ quê hương. Chị không khỏi xúc động khi được những người thân yêu của mình chào đón nồng nhiệt bằng tất cả tình yêu mến trong dịp đón xuân này. Truyện ngắn là nơi gửi gắm nhiều nhớ thương cũng như sự tôn kính mà Ma Văn Kháng dành trọn cho những truyền thống tốt đẹp của mảnh đất Hà thành.

* Phân tích:

– Cái bình yên của một miền quê:

+ Nhà thưa thớt dần và mặc dầu mặt đường vẫn giữ nguyên vẻ đường bệ của một trục đường chính trong thành phố, nhưng tới đây hai bên hè cũng chỉ còn lác đác dăm ba cái biệt thự nho nhỏ, xinh xắn, kiến trúc kiểu châu Âu cuối thế kỉ trước, mái nhọn, nhiều ngóc ngách, góc cạnh, có vườn cây bao bọc…

+ Căn nhà nhỏ yên ắng nhất ở trên đoạn phố này “…chỉ còn có căn gác và tầng trệt … yên lặng gần như suốt ngày, gần như quanh năm…”.

+ Xuất hiện sự sống của con người “…một người phụ nữ đạp xe đạp về, đeo lỉnh kỉnh những là gạo, mì, rau cỏ, ở sau xe, ở tay lái; chị gọi cổng, ầm ĩ và vui vẻ; lúc ấy mới thấy có hơi người, có sự sống động ở nơi này”

– Chị Hoài:

+ Là vợ của anh Tường liệt sĩ, dù đã đi tái giá nhưng trong chị vẫn là một tình cảm gắn bó nhớ thương với gia đình bên nhà anh Tường.

+ Chị trạc ngoài năm mươi tuổi, dáng người thon gọn, khuôn mặt rộng, đôi mắt đằm thắm, miệng cười tươi.

=> Chị xuất hiện trong vẻ đẹp dịu nhẹ, duyên dáng và giản dị vô cùng

+ Chị trở về trong niềm vui và sự đón tiếp nồng hậu từ các thành viên trong gia đình.

+ Trong giây phút gặp lại cụ Bằng chị không giấu nổi xúc động, không kìm nén nổi lòng mình “gần như không chủ động lao về phía ông Bằng, quên cả đôi dép, đôi chân to bản.. kịp hãm lại khi còn cách ông già hai hàng gạch hoa”.

Xem thêm:  [Văn mẫu tuyển chọn] Phân tích nhân vật Chiến trong tác phẩm Những đứa con trong gia đình của Nguyễn Thi

=> Cuộc gặp mặt giữa ông Bằng và chị Hoài là một cuộc gặp gỡ vừa vui mừng vừa xót xa.

+ Khi chị Hoài lao về phía cha, thốt lên tiếng “Ông” nghe như tiếng nấc, giọng ông Bằng nghẹn ngào đẫm nước mắt: “Hoài đấy ư, con?”.

– Lễ cúng gia tiên:

+ Không khí trang nghiêm vô cùng.

+ Ông Bằng thì như quên hết mọi chuyện xung quanh, thành tâm khấn bái tổ tiên.

+ Ngay khi ông Bằng vừa khấn vái và buông tay chắp xong, chị liền “thế chân ông cụ, hai tay nâng lên trước ngực.” để cất lên lời khấn vái tổ tiên.

+ Mâm cỗ tất niên đã được chuẩn bị thịnh soạn, dường như nỗi buồn của một năm cũ nhanh chóng qua đi, giờ đây chỉ còn lại niềm vui sum họp đong đầy, trọn vẹn.

3. Kết bài:

– Khẳng định lại vấn đề nghị luận

– Cảm nhận cá nhân

Phân tích truyện ngắn Mùa lá rụng trong vườn

Bài văn tham khảo

Ma Văn Kháng quan niệm “Văn chương là niềm vui lớn của cuộc đời tôi”.Những tác phẩm của ông thể hiện rõ sự ảnh hưởng của trải nghiệm này. Đặc biệt, những tác phẩm của ông từ đầu năm 1974 đã được công chúng văn học rất chú ý bởi những câu chuyện viết về cuộc sống và con người ở vùng cao Tây Bắc. Ông đã sáng tác hơn 20 tiểu thuyết, gần 200 truyện ngắn, phần lớn lấy cảm hứng từ sử thi và thế sự đời tư. “Mùa lá rụng trong vườn” là một cuốn tiểu thuyết đặc sắc của ông, xuất bản năm 1985 đã phản ánh chân thực hiện thực xã hội lúc bấy giờ.

Đoạn trích kể về chiều 30 Tết, nhân vật xuất hiện đó chính là chị Hoài – vợ anh Tường liệt sĩ hay cũng chính là con cụ Bằng đi thêm bước nữa. Dù xa quê, có cuộc sống gia đình riêng nhưng chị chưa bao giờ nguôi ngoai nỗi nhớ quê hương. Chị không khỏi xúc động khi được những người thân yêu của mình chào đón nồng nhiệt bằng tất cả tình yêu mến trong dịp đón xuân này. Truyện ngắn là nơi gửi gắm nhiều nhớ thương cũng như sự tôn kính mà Ma Văn Kháng dành trọn cho những truyền thống tốt đẹp của mảnh đất Hà thành.

Truyện bắt đầu bằng cái bình yên của một miền quê “Nhà thưa thớt dần và mặc dầu mặt đường vẫn giữ nguyên vẻ đường bệ của một trục đường chính trong thành phố, nhưng tới đây hai bên hè cũng chỉ còn lác đác dăm ba cái biệt thự nho nhỏ, xinh xắn, kiến trúc kiểu châu Âu cuối thế kỉ trước, mái nhọn, nhiều ngóc ngách, góc cạnh, có vườn cây bao bọc… Ở đây có thể nghe thấy dép lê của khách bộ hành, tiếng trục xe ba gác lăn khục khịch, cót két trên đường. Ở đây, mùa hè inh ỏi tiếng ve và lao xao vòm lá rậm ngọn gió đùa. Mùa đông cảm nhận được tiếng sương rơi và hơi gió lướt của tàu lá liệng rơi trên mặt đất.”. Và căn nhà nhỏ chính là trung tâm của truyện ngắn – nơi có những nhân vật trung tâm. Nó được nhắc đến là một căn nhà nhỏ, yên ắng nhất ở trên đoạn phố này “…chỉ còn có căn gác và tầng trệt … yên lặng gần như suốt ngày, gần như quanh năm…”. Nhưng cũng chính trong sự tĩnh lặng ấy đã xuất hiện sự sống của con người “…một người phụ nữ đạp xe đạp về, đeo lỉnh kỉnh những là gạo, mì, rau cỏ, ở sau xe, ở tay lái; chị gọi cổng, ầm ĩ và vui vẻ; lúc ấy mới thấy có hơi người, có sự sống động ở nơi này”

Xem thêm:  [Văn mẫu tuyển chọn] Phân tích truyện ngắn Một người Hà Nội của Nguyễn Khải

Người phụ nữ ấy chính là chị Hoài. Chị là vợ của anh Tường liệt sĩ, dù đã đi tái giá nhưng trong chị vẫn là một tình cảm gắn bó nhớ thương với gia đình bên nhà anh Tường. “Người phụ nữ tưởng đã cắt hết mối dây liên hệ với gia đình này, vẫn giao cảm, vẫn chia sẻ buồn vui và cùng tham dự cuộc sống cuả gia đình này”. Sự xuất hiện của chị cũng chính trong lần chị trở về thăm quê trong dịp ngày 30 Tết. Ma Văn Kháng dành cho chị những đường nét miêu tả đầy cụ thể và rõ nét nhất: chị trạc ngoài năm mươi tuổi, dáng người thon gọn, khuôn mặt rộng, đôi mắt đằm thắm, miệng cười tươi. Chị xuất hiện trong vẻ đẹp dịu nhẹ, duyên dáng và giản dị vô cùng. Là người đã có một gia đình mới, còn quá nhiều bộn bề lo toan nhưng ở chị vẫn là một sự gắn bó vẹn nguyên với gia đình và quê hương nhà chồng.

Chị trở về trong niềm vui và sự đón tiếp nồng hậu từ các thành viên trong gia đình. Niềm vui mừng của mọi người trong gia đình ông Bằng khởi phát từ tiếng reo to mừng rỡ của Phượng, tiếp theo là cảnh Đông, Lí, Luận hấp tấp vội vã từ phòng khách “ùa ra vệt đường lát xi măng đi qua vườn cây ra cổng…”. Trong giây phút gặp lại cụ Bằng chị không giấu nổi xúc động, không kìm nén nổi lòng mình “gần như không chủ động lao về phía ông Bằng, quên cả đôi dép, đôi chân to bản.. kịp hãm lại khi còn cách ông già hai hàng gạch hoa”. Cuộc gặp mặt giữa ông Bằng và chị Hoài là một cuộc gặp gỡ vừa vui mừng vừa xót xa. Nó giúp xoa dịu niềm cô đơn và tiếp thêm niềm tin cho ông Bằng trong cảnh ngộ gia đình hiện tại “ông Bằng sững lại khi nhìn thấy chị Hoài, trên gương mặt còn vướng vất ưu tư của ông “thoáng một chút ngơ ngẩn”, rồi mắt ông “chớp liên hồi”, môi “lật bật không thành tiếng”. Cho đến khi chị Hoài lao về phía cha, thốt lên tiếng “Ông” nghe như tiếng nấc, giọng ông Bằng nghẹn ngào đẫm nước mắt: “Hoài đấy ư, con?”.

Xem thêm:  Phân tích nhân vật Cụ Mết, T nú, Dít để thấy được những nét chung và vẻ đẹp riêng trong từng nhân vật

Lễ cúng gia tiên mang theo không khí trang nghiêm vô cùng. Ông Bằng thì như quên hết mọi chuyện xung quanh, thành tâm khấn bái tổ tiên. Cũng chính trong lễ cúng gia tiên, cử chỉ hành động của chị đã chỉ ra rõ ràng rằng chị vẫn gắn bó với căn nhà này, với những con người nơi đây: ngay khi ông Bằng vừa khấn vái và buông tay chắp xong, chị liền “thế chân ông cụ, hai tay nâng lên trước ngực.” để cất lên lời khấn vái tổ tiên. Mâm cỗ tất niên đã được chuẩn bị thịnh soạn, dường như nỗi buồn của một năm cũ nhanh chóng qua đi, giờ đây chỉ còn lại niềm vui sum họp đong đầy, trọn vẹn.

Qua đoạn trích “Mùa lá rụng trong vườn”, nhà văn Ma Văn Kháng đã khéo léo xây dựng thành công kết cấu truyện hấp dẫn, đưa bạn đọc trở về với truyền thống ngàn đời của một gia đình thôn quê. Từ đó, cuộc gặp gỡ, trò chuyện cuối năm như sợi dây gắn kết tình cảm giữa mọi người lại gần nhau hơn, nó thể hiện rõ được tình yêu thương mà mọi người dành cho nhau. Truyện ngắn còn khơi dậy trong lòng bạn đọc biết bao thế hệ về một tình yêu dành cho mảnh đất và con người Hà thành thân thương. “Mùa lá rụng trong vườn” cũng được xem là một câu chuyện nhỏ làm ấm lòng con người về tình cảm gia đình đáng trân quý và nâng niu.

Lê Thị Thư