Văn mẫu lớp 12

[Văn mẫu tuyển chọn] Phân tích và so sánh hình tượng đất nước trong bài thơ Đất nước của hai nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi

[Văn mẫu tuyển chọn] Phân tích và so sánh hình tượng đất nước trong bài thơ Đất nước của hai nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi

Dàn ý chi tiết

1. Mở bài

– Giới thiệu tác giả, tác phẩm

– Nêu vấn đề cần nghị luận: Phân tích và so sánh hình tượng đất nước trong bài thơ “Đất nước” của hai nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm và Nguyễn Đình Thi.

– Khái quát chung

2. Thân bài:

* Khái quát:

– Nguyễn Khoa Điềm là nhà văn tiêu biểu cho thế hệ nhà thơ trẻ những năm kháng chiến chống Mỹ

– Nguyễn Đình Thi, thơ của ông thường giàu tính sử thi, giàu cảm xúc và sâu sắc.

* “Đất nước” của Nguyễn Đình Thi

– ” Gió thổi mùa thu hương cốm mới”

– “Những cánh đồng thơm mát

Những ngả đường bát ngát

Những dòng sông đổ nặng phù sa”

=> Thơ ca vẫn mang màu sắc dân tộc

– Sắc thái hiện đại:

+ Những mạch ngầm “rì rầm trong tiếng đất”.

+ ” Ôi những cánh đồng quê chảy máu

Dây thép gai đâm nát trời chiều”

+ ” Xiềng xích chúng bay không khóa được

Trời đầy chim và đất đầy hoa

Súng đạn chúng bay không bắn được

Lòng dân ta yêu nước thương nhà”

+ ” Những đêm dài hành quân nung nấu

Bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu”

– Màu sắc hiện đại được thể hiện rõ nét nhất trong khổ thơ cuối bài:

“Súng nổ rung trời giận dữ

Người lên như nước vỡ bờ

Nước Việt Nam từ máu lửa

Rũ bùn đứng dậy sáng lòa”

+ Khổ thơ như dồn hết sức lực với những hình ảnh mang màu sắc hiện đại đã làm nổi dậy gương mặt của một đất nước sáng bừng lên trong những ngày chiến thắng giặc Pháp.

=> Như vậy trong hồn thơ của Nguyễn Đình Thi là một đất nước vừa mang màu sắc dân tộc lại vừa mang dấu ấn vẻ đẹp hiện đại.

* “Đất nước” của Nguyễn Khoa Điềm: thấm nhuần  phong cách dân tộc dân gian

– “Khi ta lớn lên đất nước đã có rồi

Đất nước có trong cái ngày xửa ngày xưa mẹ thường hay kể”

+ Hai câu thơ đã mở ra cội nguồn của đất nước:  miếng trầu bà ăn, với chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm, có gừng cay muối mặn, có cái kèo cái cột, hạt gạo trắng một nắng hai sương…

+ Định nghĩa về đất nước trong thơ của Nguyễn Khoa Điềm là những gì gần gũi và quen thuộc trong cuộc sống cũng rất đỗi bình dị “Đất là nơi chim về

– “Nước là nơi Rồng ở

Lạc Long Quân và Âu Cơ

Đẻ ra đồng bào ta trong bọc trứng.”

+ Cội nguồn của đất nước xuất phát từ sự tích Lạc Long Quân và Âu Cơ

+ “Hàng năm ăn đâu làm đâu cũng biết cúi đầu nhớ ngày giỗ tổ”

– ” Trong anh và em hôm nay

Đều có một phần Đất nước”

=> Phát hiện mới mẻ mang tính bất ngờ sâu sắc: đất nước là quê hương!

– “Trong bốn nghìn lớp người giống ta lứa tuổi

Họ đã sống và chết

Giản dị và bình tâm

Không ai nhớ mặt đặt tên

Nhưng họ đã làm ra đất nước”

+ Những người đã ngã xuống vì độc lập tự do của dân tộc là những người đã góp máu xương mình cho nền hòa bình dân tộc.

+ Dù không ai nhớ mặt đặt tên dù không được lưu danh sử sách nhưng họ vẫn sẽ là điểm sáng cho sức sống hôm nay và mai sau.

3. Kết bài:

– Khẳng định lại vấn đề nghị luận

– Cảm nhận cá nhân

Phân tích và so sánh hình tượng đất nước trong bài thơ Đất nước

Bài văn tham khảo

Kho tàng thơ ca Việt Nam với biết bao chủ đề hấp dẫn thế nhưng đề tài về đất nước vẫn là một chủ đề soi sáng rợp mát tâm hồn người đọc nhất. Nhà thơ Nguyễn Đình Thi và Nguyễn Khoa Điềm đã góp sự tài hoa  trong ngòi bút của mình để viết lên hai bài thơ cùng mang tên “Đất nước”. Bên cạnh những quan niệm giống nhau, người đọc cũng dễ dàng nhận ra sự khác biệt giữa hai hình tượng đất nước qua hai ngòi bút khác nhau. Đất nước trong thơ Nguyễn Đình Thi mang màu sắc hiện đại còn đất nước của Nguyễn Khoa Điềm lại in đậm dấu ấn dân gian.

Nguyễn Khoa Điềm là nhà văn tiêu biểu cho thế hệ nhà thơ trẻ những năm kháng chiến chống Mỹ. Trong thơ của ông làm nổi bật lên ý thức của tuổi trẻ cũng như vai trò và trách nhiệm của mình trong thời đại và đặc biệt là sự nhận thức của họ đối với đất nước và nhân dân cũng như cuộc kháng chiến của toàn dân tộc. Bài thơ “Đất nước” là sự cảm nhận và phát hiện về đất nước trong cách nhìn tổng hợp và bao quát nhất mang đậm tư tưởng nhân dân.

Với Nguyễn Đình Thi, thơ của ông thường giàu tính sử thi, giàu cảm xúc và sâu sắc. Đất nước là chủ đề quan trọng trong thơ của ông. Bài thơ được khởi nguồn từ năm 1948 và hoàn thành vào năm 1955. Mạch cảm xúc của bài thơ phát triển theo tiếng nói bên trong của con người, là sự liên kết các mảng tâm trạng trong một chủ đề chung hướng về đất nước.

Trong bài thơ “Đất nước” của Nguyễn Đình Thi ta vẫn bắt gặp màu sắc dân tộc:

” Gió thổi mùa thu hương cốm mới”

Hay những hình ảnh rất đậm tính Việt Nam:

“Những cánh đồng thơm mát

Những ngả đường bát ngát

Những dòng sông đổ nặng phù sa”

Bên cạnh màu sắc dân tộc vẫn là sắc thái hiện đại nổi bật hơn cả. Đó là những mạch ngầm “rì rầm trong tiếng đất”. Ta bắt gặp nhiều hình ảnh và cách nói hiện đại:

” Ôi những cánh đồng quê chảy máu

Dây thép gai đâm nát trời chiều”

Hay hình ảnh:

” Xiềng xích chúng bay không khóa được

Trời đầy chim và đất đầy hoa

Súng đạn chúng bay không bắn được

Lòng dân ta yêu nước thương nhà”

Hay đó còn là một đất nước tình nghĩa và giàu tình yêu:

” Những đêm dài hành quân nung nấu

Bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu”

Và có lẽ màu sắc hiện đại được thể hiện rõ nét nhất trong khổ thơ cuối bài:

“Súng nổ rung trời giận dữ

Người lên như nước vỡ bờ

Nước Việt Nam từ máu lửa

Rũ bùn đứng dậy sáng lòa”

Khổ thơ như dồn hết sức lực với những hình ảnh mang màu sắc hiện đại đã làm nổi dậy gương mặt của một đất nước sáng bừng lên trong những ngày chiến thắng giặc Pháp.

Như vậy trong hồn thơ của Nguyễn Đình Thi là một đất nước vừa mang màu sắc dân tộc lại vừa mang dấu ấn vẻ đẹp hiện đại. Bài thơ được thai nghén từ suốt 8 năm 1947 đến 1955 để có thể thấy rằng hình tượng đất nước đã được ấp ủ và nuôi dưỡng để mở ra một đất nước trọn vẹn nhất.

Đến với đất nước của Nguyễn Khoa Điềm ở đó thấm nhuần  phong cách dân tộc dân gian.. Tác giả viết:

” Khi ta lớn lên đất nước đã có rồi

Đất nước có trong cái ngày xửa ngày xưa mẹ thường hay kể”

Hai câu thơ đã mở ra cội nguồn của đất nước. Ở đó gắn với miếng trầu bà ăn, với chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm, có gừng cay muối mặn, có cái kèo cái cột, hạt gạo trắng một nắng hai sương… Định nghĩa về đất nước trong thơ của Nguyễn Khoa Điềm là những gì gần gũi và quen thuộc trong cuộc sống cũng rất đỗi bình dị mà đáng để tôn kính để thiêng liêng. Tác giả tiếp tục mở ra chiều sâu của đất nước:

“Đất là nơi chim về

Nước là nơi Rồng ở

Lạc Long Quân và Âu Cơ

Đẻ ra đồng bào ta trong bọc trứng.”

Cội nguồn của đất nước xuất phát từ sự tích Lạc Long Quân và Âu Cơ từ đó mà: “Hàng năm ăn đâu làm đâu cũng biết cúi đầu nhớ ngày giỗ tổ”

Tìm về với đất nước là tìm về vốn văn hóa dân gian, để khắc sâu thêm, hiểu sâu hơn nữa về đất nước:

” Những người vợ nhớ chồng còn góp cho Đất nước nhưng núi Vọng Phu

……………………….

Những cuộc đời đã hóa núi sông ta”

Trong quan niệm về đất nước của Nguyễn Khoa Điềm còn là những phát hiện mới mẻ mang tính bất ngờ sâu sắc:

” Trong anh và em hôm nay

Đều có một phần Đất nước”

Đất nước gắn bó với máu thịt mỗi con người, là nơi chôn nhau cắt rốn là nơi sinh thành dưỡng dục,… Và như vậy đất nước là quê hương!

Để rồi đi đến một sự khái quát trong lịch sử về đất nước của 4000 năm văn hiến:

“Trong bốn nghìn lớp người giống ta lứa tuổi

Họ đã sống và chết

Giản dị và bình tâm

Không ai nhớ mặt đặt tên

Nhưng họ đã làm ra đất nước”

Chính họ những người đã ngã xuống vì độc lập tự do của dân tộc là những người đã góp máu xương mình cho nền hòa bình dân tộc. Dù không ai nhớ mặt đặt tên dù không được lưu danh sử sách nhưng họ vẫn sẽ là điểm sáng cho sức sống hôm nay và mai sau.

Xét cho cùng những hình ảnh phát hiện ấy nhằm làm nổi bật lên cốt lõi tư tưởng của đoạn trích về một đất nước của nhân dân. Chính đất nước ấy đã:

” Dạy anh biết yêu em từ thuở trong nôi

Biết quý công cầm vàng những ngày lặn lội

Biết trồng tre đợi ngày thành gậy

Đi trả thù mà không sợ dài lâu”

Dù vận dụng chất liệu dân gian là chính thế nhưng thơ của Nguyễn Khoa Điềm vẫn hấp dẫn lòng người bởi sự dễ hiểu mà sâu sắc. Vì vậy có thể cho rằng, các yếu tố của văn hóa văn học dân gian đã hòa nhập một cách tự nhiên trong lối diễn đạt lưu loát linh hoạt. Đây là điều đóng góp quan trọng nhất trong chất thơ của Nguyễn Khoa Điềm Trong nền thơ ca hiện đại Việt Nam.

Với cùng một nhan đề là “Đất nước” qua hai ngòi bút với hai phong cách nghệ thuật khác nhau đã vẽ lên hai màu sắc của định nghĩa về đất nước. Nếu như trong thơ của Nguyễn Đình Thi đất nước mang màu sắc hiện đại là chủ yếu chỉ khi bước sang trang thơ của Nguyễn Khoa Điềm lại thấy ở đó là nét văn hóa dân gian chủ đạo. Thế nhưng dù mang màu sắc nào đi chăng nữa thì cả hai bài thơ đều mở ra những định nghĩa thật trọn vẹn về đất nước. Và thật hãnh diện hơn nữa khi chất thơ đã thấm nhuần trong tư tưởng của con người hôm nay và mai sau.

Lê Thị Thư

Đánh giá bài viết